Hər il sentyabr ayında universitetlərə qəbul nəticələri açıqlandıqda, sosial mediada eyni şəkillər görünür: "SABAH-a qəbul oldum!" Bəzən bu cümlə "xarici universitetə scholarship aldım" qədər prestijli sayılır. Amma SABAH-ın əslində nə olduğunu bilən az adam var.
Əgər DIM-ə hazırlaşırsınızsa — ki, bu barədə dim imtahan ətraflı yazmışıq — SABAH qrupları haqda bilmək mütləqdir. Çünki oraya qəbul olmaq DIM-dən əlavə bir proses tələb edir.
SABAH nədir?
SABAH — "Seçilmiş Ali Başlanğıclı Azərbaycanlıların Himayəsi" proqramının qısaltmasıdır. 2014-cü ildə yaradılıb. Azərbaycan hökumətinin ali təhsili keyfiyyətli kadr yetişdirmək üçün başlatdığı bu proqram bu gün 9 universitetdə fəaliyyət göstərir:
- Bakı Dövlət Universiteti (BDU)
- Azərbaycan Texniki Universiteti (AzTU)
- Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC)
- Azərbaycan Dillər Universiteti (ADU)
- Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti (ADNSU)
- Azərbaycan Tibb Universiteti (ATU)
- Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti (ADPU)
- Sumqayıt Dövlət Universiteti
- Gəncə Dövlət Universiteti
SABAH qrupları adi qruplardan nə ilə fərqlənir?
Bu suala cavab verəndə çoxunun gözləntisi ilə gerçəklik arasında fərq böyükdür. Gəlin dürüst danışaq:
Müqayisəli cədvəl: SABAH qrupu vs Adi qrup
| Meyar | SABAH qrupu | Adi qrup |
|---|---|---|
| Tədris dili | Əsasən ingilis dili | Azərbaycan dili |
| Qrup ölçüsü | 15–25 nəfər | 40–60 nəfər |
| Müəllim heyəti | Xarici mütəxəssislər, PhD-lər | Standart kafedra heyəti |
| Staj imkanı | Prioritet yerləşdirmə | Müstəqil axtarış |
| Exchange proqramı | Avropa, Asiya tərəfdaşları | Məhdud imkan |
| DIM tələbi | 20–40 bal yuxarı | Standart |
| Müsahibə | Tələb olunur | Tələb olunmur |
| Akademik yük | Yüksək (layihə, prezentasiya) | Orta |
Tənqidi baxış — nə çatışmır?
SABAH-ın hər şeyi gül-güllüstan deyil. Bəzi tələbələr şikayət edir ki, vəd olunan "xarici müəllim" həmişə olmur. Bəzi universitetlərdə SABAH qrupu adlı olmaqla adi qrupdan demək olar ki, fərqlənmir. Universitetdən universitetə keyfiyyət fərqi böyükdür — BDU SABAH ilə kiçik bir şəhər universitetinin SABAH-ı eyni səviyyədə deyil.
SABAH-a necə qəbul olunur?
Prosedur iki mərhələlidir:
- DIM nəticəsi: Hər fakültənin SABAH qrupu üçün minimum DIM balı var — bu bal adi qrupdan adətən 20–40 bal yüksəkdir
- Müsahibə: DIM balını keçdikdən sonra sizi müsahibəyə çağırırlar. Müsahibədə ingilis dili biliyi, motivasiya, ümumi biliyi qiymətləndirirlər
Burada ingilis dili kritik rol oynayır. Çünki dərslər ingilis dilindədir. IELTS 5.5–6.0 və ya ekvivalent bilik demək olar ki, minimum tələbdir. b2 ingilis dili hədəfləmək tövsiyə olunur.
"SABAH-a qəbul olmaq üçün DIM balı kifayət deyil — müsahibəni uğurla keçmək bir o qədər vacibdir. İngilis dilini bilməyən tələbə yüksək DIM balına baxmayaraq rədd edilə bilər."— SABAH qrupuna hazırlıq təcrübəsindən
SABAH üçün necə hazırlanmaq lazımdır?
DIM hissəsi
Bu standart DIM hazırlığıdır — lakin daha yüksək bal hədəfləmək lazımdır. dim imtahan. Xüsusilə II qrup (real) üçün riyaziyyat repetitoru ilə işləmək vacibdir.
Doğru riyaziyyat repetitorunu necə seçmək barədə ayrıca yazmışıq — SABAH hədəfləyənlər üçün xüsusilə faydalıdır, çünki hədəf bal adi qrupdan 20–40 bal yüksəkdir.
Fizika ixtisasları (ADNSU, AzTU SABAH) üçün isə fizika repetitoru DIM hazırlığını əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirir.
Müsahibə hissəsi
Müsahibə hazırlığı çoxlarının yaddan çıxardığı hissədir:
- İngilis dilini yaxşı bilmək — ən azı B1–B2 səviyyəsi
- Seçdiyiniz ixtisasa aid 5–10 sual hazırlamaq ("niyə bu ixtisası seçdiniz?", "5 ildən sonra özünüzü harada görürsünüz?")
- Azərbaycanın inkişaf prioritetlərini bilmək (neft, texnologiya, turizm)
Hazırlıq yol xəritəsi
İngilis dili: SABAH-ın gizli tələbi
Çox abituriyent var ki, yüksək DIM balı ilə müsahibəyə gəlir, lakin ingilis dilini bilmədiyindən rədd edilir. Bu, SABAH-a hazırlıqda ən çox görülən səhvdir. Proqramın tədris dili ingilis olduğundan — xüsusilə BDU, AzTU, UNEC SABAH qruplarında — müsahibəçilər ingilis dilini aktiv şəkildə yoxlayır.
Praktiki olaraq bu nə deməkdir? Müsahibə zamanı sizdən motivasiya məktubu ingilis dilində şərh etməyiniz, ya da "why did you choose this field?" tipli suallara ingilis dilində cavab verməyiniz istənilə bilər. ingilis dilinin 4 bacarığı — oxumaq, yazmaq, dinləmək, danışmaq — bərabər inkişaf etdirmək lazımdır. Yalnız qrammatika bilmək kifayət etmir.
SABAH-a alternativlər
SABAH-a qəbul ola bilməsəniz, bu həyatın sonu deyil. xarici universitetlər — o cümlədən Türkiyə, Polşa, Almaniya, Çexiya — da çox dəyərli seçimdir. Bir çox hallarda xarici universitet diplomu SABAH-dan da güclü karyera plasdarmı ola bilər.
dövlət təqaüdü proqramı Azərbaycan tələbələrinə xarici universiteti pulsuz oxumaq imkanı verir — bu variant üçün hazırlıq da SABAH-a hazırlıqla çox oxşardır.
Repetitor ilə hazırlıq: nə qədər vaxt lazımdır?
| Hazırlıq sahəsi | Tövsiyə olunan müddət | Repetitor növü |
|---|---|---|
| İngilis dili (sıfırdan B2) | 12–18 ay | ingilis dili repetitor |
| İngilis dili (B1-dən B2-yə) | 6–9 ay | ingilis dili repetitor |
| Riyaziyyat (DIM II qrup) | 9–12 ay | Riyaziyyat repetitoru |
| Müsahibə hazırlığı | 1–2 ay (intensiv) | İngilis dili repetitoru (danışıq) |
Tez-tez verilən suallar (FAQ)
SABAH qrupuna qəbul olsam, təqaüd alıram?
SABAH proqramı özü birbaşa maddi təqaüd vermir. Lakin SABAH tələbələri dövlət təqaüdü almaq üçün müraciət edə bilər — digər tələbələrə nisbətən prioritetləri ola bilər. Bundan başqa, SABAH tələbələri müxtəlif qrant və stipendiya proqramlarına qatılmaq üçün güclü CV-yə malik olur.
SABAH qrupundan adi qrupa keçmək mümkündür?
Bəli, GPA tələbini ödəyə bilməsəniz və ya şəxsi səbəblərlə, SABAH qrupundan adi qrupa köçmək texniki olaraq mümkündür. Lakin əksi — adi qrupdan SABAH-a keçmək — demək olar ki, mümkün deyil. SABAH-a keçid yalnız qəbul mərhələsindədir.
Müsahibədə ingilis dilini bilmirəmsə nə olur?
Rədd edilmə ehtimalı çox yüksəkdir. Universitetdən asılı olaraq dəyişsə də, əksər SABAH müsahibələrində komissiyanın ən azı bir üzvü ingilis dilini aktiv yoxlayır. Bəzi universitetlər müsahibənin bir hissəsini tamamilə ingilis dilində keçirir. DIM balınız nə qədər yüksək olsa belə, ingilis dili bilmədən SABAH-a qəbul olmaq demək olar ki, mümkün deyil.
Bütün universitetlərin SABAH qrupları eyni keyfiyyətdədir?
Xeyr. Keyfiyyət universitetdən universitetə ciddi şəkildə fərqlənir. BDU, AzTU və UNEC SABAH qrupları ən güclü infrastruktura, xarici müəllimlər ilə əlaqəyə və exchange proqramlarına malikdir. Kiçik şəhər universitetlərinin SABAH qrupları isə adın prestijini daşısa da, real fərq daha azdır. Seçim edərkən konkret universitetin SABAH proqramının nə qədər aktiv olduğunu araşdırın.